mijn diensten
Community art
Visie op
Community Art
De kunst- en cultuurprocessen kunnen belangrijke en stimulerende rollen vervullen als het gaat om de cohesie in de samenleving. Je bevordert als het ware het gevoel van verbondenheid. Veel van mijn projecten zijn daar dan ook illustratief voor. Voor mij als een kunstenaar is er inhoudelijk en wat betreft complexiteit niet echt verschil tussen het maken van ei- gen, individueel uitgevoerd werk en een werk dat door velen wordt ‘ondernomen’ en als community art te boek staat.
Ik kan na al mijn ervaringen daarnaast wel stellen dat het voor veel kunstenaars moeilijker is om vorm te geven aan een community art project dan aan eigen, individueel werk. Als sociaal denkend en handelend persoon wordt er namelijk een groter beroep op je gedaan. Je hebt tact en tegelijk ook durf en lef nodig. Als community art-kunstenaar moet je je ontvangend (en open) kunnen opstellen. Dit alles gevoed door de kennis en levenservaring van de doelgroep, de community.
De uitingsvorm wordt bepaald en ingevuld door onder andere mensen in de wijken waar de projecten plaatsvinden. De behoefte van de buurt staat centraal. De kunstenaar die deze buurt met zijn of haar scheppende talent binnenkomt, draagt vooral zorg voor het proces waardoor die gemeenschappelijke behoefte gestalte krijgt. De kunstenaar (of kunstenaarsgroep) creëert dan ook vooral een situatie waarbinnen een kunstbeleving kan ontstaan. Binnen elk community art project wordt juist daarom veel van de kunstenaar gevraagd.
De rol van de kunstenaar
Een community art project opzetten en begeleiden vergt een mentaliteit die niet meteen aan de kunstenaar is gelieerd. In eerste instantie cijfer je jezelf namelijk helemaal weg en verdiep je je in de doelgroep en de wensen die er zijn. Je moet goed kunnen luisteren en de dynamiek met de deelnemers aan durven gaan. Dat kost tijd want hierbij komt ook het ‘netwerken’ ter sprake en dien je bijna altijd eerst vertrouwen te winnen bij de doelgroep.
Het helpt als je ‘de taal’ van de doelgroep leert spreken. Ondertussen inventariseer je verhalen van bijzonderheden, conventies, tradities, enzovoort. Daarnaast probeer je ook nog een proces in gang te zetten waarbij de participanten opnieuw naar zichzelf leren kij- ken en luisteren. Hierbij gebruik je je eigen bagage (keuze media, perspectief, voorkeur voor een bepaalde vorm, ervaringen en dergelijke).
Je zorgt er zo voor dat via een proces bestaande verhalen gedeeld (kunnen) worden en als kunstenaar schep je een situatie waarin zo’n kunstbeleving kan ontstaan. De beleving kan vanuit verschil- lende invalshoeken, neem bijvoorbeeld een musical: je kunt zelf participeren en dus op de planken staan of je kunt vrij anoniem in het publiek de musical ‘passief’ beleven. Daarbij is wat er vooraf gebeurde (de ‘opbouw’ van de musical) en wat er daarna overbleef (de ‘afterglow’ van alle deelnemers aan de show) net zo’n belang- rijk deel van die beleving als dat wat er op het podium gebeurt.
Via community art kun je ook een deel van een wijk zelf vorm geven. Bij- voorbeeld door een lelijke plek aan te pakken of een blinde muur te verfraaien. Ook valt te denken aan nieuw te bouwen ontmoetingsplekken. En ook alle stappen die vooraf zijn gezet om te komen tot de materiële realisatie van zo’n plek, zijn onderdeel van het community art project. Met andere woorden, niet het eindresultaat is bepalend, maar hoe je samen tot zo’n resultaat komt. Met dien verstande dat de saamhorigheid van elkaar helpen kan leiden tot een gezamenlijke trots op het eindresultaat.
Het proces en doel van Community Art
Het hele proces is in mijn beleving spelend bezig zijn, onderzoekend te werk gaan en geen al te grote focus hebben op het beoogde resultaat. In een community art project staan namelijk de oplossingen niet bij voorbaat vast. Dit onderzoekend en tegelijk spelend bezig zijn, is dan wel weer een mentaliteit die de gemiddelde kunstenaar beheerst.
Community art kan dus een product leveren én ervoor zorgen dat er daarnaast meerdere doelen worden gediend:
In die zin is er geen verschil tussen een goed community art-product en een autonoom kunstwerk. Wél degelijk verschil maakt nog een doel, dat van de sociale cohesie, sterk verbonden met alle community art- projecten. De situatie, de vraag en de deelnemers zijn elke keer weer anders en daarom steeds nieuw en dus spannend. Het proces dat centraal staat bij community-art heeft altijd met verandering te maken. Op fysieke wijze: door iets te doen of te laten gebeuren dat er nog niet eerder was. En op mentale wijze: door een verandering tot stand te brengen in de hoofden van de deelnemers, bijvoorbeeld door een nieuwe visie ten opzichte van henzelf en de wereld om hen heen.
Bovenstaande verwoordt mijn ambitie om mijzelf als community art- kunstenaar in te blijven zetten.
Community Art Projecten
Oud Oost vertelt
Oud Oost vertelde over een sociaal kunst- en cultuurproject
voor de wijk Oud Oost in Leeuwarden tijdens 2016/2017.
Oade oan de ko
Dichters gaan logeren bij de boer en
vertellen het verhaal van de koe van de boer.